Alcohol

Wat is het?

Alcohol is de meest gebruikte drug in onze westerse samenleving. De scheikundige naam voor alcohol is ethanol. Alcohol is een verdovend middel dat ontstaat uit gisting van granen of vruchtensuikers en wordt verwerkt in drie categorieën drank: bieren (± 5%), wijnen (± 12%) en gedistilleerd (± 35%).

Geschiedenis

Bier was er waarschijnlijk al 6400 jaar voor Christus en wijn was 3500 jaar voor Christus al bekend. In het oude Griekenland was wijn de belangrijkste drank, bij de Germanen bier. In de Middeleeuwen was er een toename van het gebruik van alcohol. Dit kwam voornamelijk door de groei van de steden en de rol die alcohol ging spelen in rituelen en tradities. Voor de tweede wereld oorlog in de jaren twintig en de jaren dertig werd in Nederland nauwelijks alcohol gedronken. Na de tweede wereldoorlog nam het gebruik van alcohol weer toe, maar het bleef tot 1960 wel vrij laag. Daarna kwam het gebruik in een stroomversnelling. Sinds 1960 zijn we drie keer zoveel gaan drinken. Voornaamste oorzaken voor deze toename zijn: de toegenomen welvaart in de jaren zestig, de toename van vrije tijd, de grotere acceptatie van alcoholgebruik door vrouwen en jongeren en het feit dat we tijdens vakanties met buitenlandse dranken in aanraking kwamen.

Wijze van toediening

Men krijgt alcohol binnen door het drinken van alcoholische dranken als bier, wijn, rum of mixjes. De alcohol wordt voornamelijk via de maag opgenomen in het bloed en het lichaamsvocht. Via het bloed bereikt alcohol de hersenen, waar het zijn effect veroorzaakt.

Dosis

Bier bevat gemiddeld zo'n 5% alchol, wijn zo’n 12% en jenever 40%. Maar een glas bier is groter dan een glas wijn en een glaasje jenever is al helemaal klein. Het komt er uiteindelijk op neer dat ieder standaard glas van een alcoholische drank ongeveer evenveel pure alcohol bevat (10 g.).

Effecten

De effecten van alcohol zijn afhankelijk van verschillende factoren. Zo zijn bijvoorbeeld de hoeveelheid die je drinkt, je gewicht, of je regelmatig drinkt of maar zeer zelden en of je een man of een vrouw bent, van invloed op het effect. Ook kunnen persoonlijke factoren een rol spelen. De ene persoon kan bijvoorbeeld agressief worden van alcohol, terwijl de andere persoon juist heel zachtmoedig wordt. Ieder lichaam is per slot van rekening anders.

Positieve effecten:

• vrolijk en ontspannen effect
• zelfverzekerd
• men praat makkelijker
• vergemakkelijkt sociale contacten

Lichamelijke effecten:

• bloedvaten verwijden zich (warm gevoel)
• verminderde coördinatie van bewegingen

Negatieve effecten:

• reactie-vermogen gaat omlaag
• verwardheid
• verminder spraakvermogen
• verminderd gezichtvermogen
• duizeligheid
• black out en geheugenverlies bij hoge doses
• misselijkheid en kans op braken (alcohol irriteert het slijmvlies van de maag en darmen)
• uitdroging en kater

De kater

Door alcohol droog je uit. Dit klinkt vreemd, want je drinkt juist veel. Maar je gaat ook aanzienlijk vaker naar de WC. Als je één glas bier drinkt, plas je twee glazen vocht uit. Dit komt omdat alcohol de nieren stimuleert om meer vocht af te scheiden in de urine. Je plast dan vaak ook bijna alleen maar water. Doordat je veel vocht verliest wordt je bloed iets stroperiger en verandert de vloeistofdruk in je hersenen. Dit veroorzaakt de hoofdpijn die met de kater gepaard gaat. De misselijkheid bij een kater komt doordat de alcohol de slijmvliezen van je maag en darmen heeft aangetast.

Afbraak van alcohol

De lever breekt alcohol af. Het kost de lever ongeveer zo’n 1,5 uur om een standaard glas alcohol af te breken. Als je dus tien glazen bier op een avond drinkt, duurt het ongeveer 15 uur voordat al deze alcohol is afgebroken. Houdt hier dus rekening mee als je de volgende dag moet auto rijden. Bij de afbraak van alcohol worden tevens andere stoffen gevormd die ook voor een gedeelte van het kater-gevoel zorgen. Alcohol wordt niet sneller afgebroken door koffie, coke, een koude douche of dansen. De concentratie alcohol in je bloed wordt ook niet minder door te gaan overgeven.

Risico’s op de korte termijn

Bij het drinken van meer dan twintig standaard glazen alcohol kan alcoholvergiftiging optreden. Als iemand zoveel in korte tijd (binnen een uur) drinkt, kan bewusteloosheid optreden en kan deze drinker in coma raken en zelfs overlijden.

Risico's op de lange termijn

Allerlei ziekten en sociale problemen kunnen het gevolg zijn van overmatig alcoholgebruik.

Lever:

Door overmatig alcoholgebruik kan een vetlever ontstaan. Dit kan al gebeuren na een paar dagen flink drinken. Het herstelt zich als iemand weer stopt met drinken. Bij langdurig alcoholgebruiken kan de lever ontstoken raken (alcoholhepatitis). Blijft men veel drinken, dan worden de levercellen echt vernietigd en vervangen door bindweefsel (levercirrose). De lever is dan onherstelbaar beschadigd.

Hersenen:

Bij gebruik van meer dan 25 glazen alcohol per week neemt de kans op hersenschade toe. De concentratie, het geheugen en de informatieverwerking gaan achteruit. Langdurig teveel alcoholgebruik kan vroegtijdige dementie veroorzaken. Deze kan variëren van een verminderd geheugen tot het optreden van het zeer ernstige Korsakov-syndroom. In het begin kan men zich dingen die net gebeurd zijn niet meer zo goed herinneren. Later kan men zich hele stukken niet meer herinneren en fantaseert men verhalen om die stukken op te vullen. Tenslotte herkent men personen niet meer.

Kanker:

Er een duidelijk verband tussen alcoholgebruik en kanker van mond, keel, strottenhoofd en slokdarm aangetoond. Zware drinkers hebben meer kans op kanker aan de lever en de dikke darm. Vrouwen hebben een groter risico op borstkanker.

Zwangerschap:

Zwangerschap en alcoholgebruik gaan niet samen. Zelfs matig alcoholgebruik kan al gevolgen hebben voor het kind. Veel drinken veroorzaakt onherstelbare schade aan het kind.

Maatschappelijke gevolgen:

Nogal wat mensen die teveel drinken, krijgen grote problemen met familie, vrienden, werk en politie. Relaties komen onder grote druk te staan. Op het werk wordt steeds meer verzuimd. Agressie en zinloos geweld komen na overmatig alcoholgebruik regelmatig voor, zowel thuis als in het uitgaansleven.

Verslaving

Alcohol is zowel lichamelijk als geestelijk verslavend. Als je een half jaar 8 glazen per dag drinkt ben je lichamelijk al afhankelijk. In Nederland zijn er zo’n 650.000 probleemdrinkers die meer dan 8 glazen er dag drinken. Stop je na lang en veel drinken, dan treden er onthoudingsverschijnselen op. Bij overmatig gebruik is de kans op verslaving groot. In Nederland zijn ongeveer 300.000 mensen verslaafd aan alcohol (alcoholisten). Iemand raakt echter niet zomaar verslaafd aan alcohol. Daar gaat vaak lange tijd overheen. Risico lopen mensen die de alcohol voortdurend gebruiken om van stemming te veranderen. Ze merken dat ze zonder alcohol niet meer vrolijk kunnen worden of hun spanningen of angsten niet meer kwijt kunnen raken. Ze hebben de alcohol nodig en kunnen er sterk naar verlangen. Tegelijkertijd went het lichaam aan alcohol. Ze moeten steeds meer drinken om het effect nog te voelen. Het nodig hebben van alcohol en de toenemende gewenning zorgen ervoor dat ze steeds meer en steeds vaker gaan drinken. Op een gegeven moment treden ook nog ontwenningsverschijnselen op zoals slecht slapen, transpireren, angstig en gespannen worden en last hebben van trillingen. Ook krijgen ze problemen met familie en werk. Problemen die bestreden worden door opnieuw te drinken. Men komt in een spiraal naar beneden terecht. Bij mensen die lange tijd veel drinken kan controleverlies optreden. Iemand is dan niet meer in staat om na een aantal drankjes te stoppen en drinkt door tot totale dronkenschap.

Mensen die regelmatig alcohol gebruiken zouden eens over de volgende vragen na kunnen denken om te kijken of hun gebruik niet uit de hand loopt:

• Kan ik ook zonder te drinken nog in een goede stemming komen?
• Ben ik de afgelopen tijd steeds meer gaan drinken. Drink ik meer per keer, op meer plekken en op meer tijdstippen?
• Geef ik steeds meer geld uit aan alcohol?
• Levert het drinken steeds meer problemen op bijvoorbeeld met sommige vrienden, werk en opleiding?
• Ben ik in gedachten veel met alcohol bezig?
• Ben ik veranderd sinds mijn gebruik?
• Gebruik ik wel eens om nadelig gevolgen van vorig gebruik op te heffen?

Op de website www.jellinek.nl kun je de zelftest van alcohol doen om te kijken hoe jouw drankgebruik is.

Alcohol gebruik in Nederland: Prevalentie-cijfers

91,6 % van de Nederlanders (15-64 jaar) geeft in 2001 aan gedurende zijn leven wel eens alcohol te hebben gedronken. 38,5% gaf in 2005 dit het afgelopen jaar nog gedaan te hebben en 78% heeft de afgelopen maand nog alcohol gedronken.
Bron: Nationale Drug Monitor - Jaarbericht 2007

De wet

In de Drank- en Horecawet staat dat aan jongeren onder de 16 jaar geen zwak alcoholische dranken verkocht mogen worden. Dit zijn dranken met minder dan 15% alcohol. Dranken met meer dan 15% alcohol zijn sterk alcoholische dranken. Deze mogen alleen in slijterijen verkocht worden aan mensen boven de 18 jaar.

De verkoper van alcohol (de barkeeper of de winkelier) moet jongeren altijd om een geldig leeftijdsbewijs vragen (paspoort, rijbewijs, bromfietsdocument). Verkoopt hij sterke drank aan iemand onder de 16 jaar dan hij zijn vergunning kwijtraken. Jongeren zijn zelf niet strafbaar. Deze regels gelden overal waar alcohol verkocht wordt; in winkels, cafés, bars, kantines enzovoort. Thuis kunnen eigen regels opgesteld worden.

Er mogen geen mensen in bars etc. worden toegelaten die zichtbaar teveel gedronken hebben. Ook mag geen alcohol geschonken worden aan mensen die in een kennelijke staat van dronkenschap zijn.

Het verkeer

In het verkeer vallen in Nederland door het gebruik van alcohol zo’n 250 doden en 3400 ernstige gewonden per jaar. Vandaar dat er in de wet strenge regels zijn opgenomen over het gebruik van alcohol in het verkeer. Het rijden met meer dan 0,5 promille alcohol in het bloed is strafbaar. Deze wet geldt voor alle voertuigen en dus ook voor de fiets. De grens van 0,5 promille wordt bereikt door het drinken van 2 à 3 standaardglazen van een alocholische drank. Het rijden onder invloed is in Nederland een misdrijf. Dit betekent o.a. dat je bij veroordeling een strafblad kan krijgen met de mogelijk gevolgen voor je carrière en dat er relatief hoge geldboetes mogelijk zijn.

Unity Tips

• Drink bij elk glas alcohol een glas water om de uitdroging en de kater tegen te gaan.
• Drink geen alcohol tegen de dorst
• Rust voor en na alcohol gebruik goed uit en eet gezond. Neem extra vitamine B.
• Drink met mate: maximaal 10 (vrouwen) tot 15 (mannen) glazen per week met twee alcoholvrije dagen. Het is minder slecht om vijf dagen 2 à 3 glazen per dag te drinken in een week dan in één keer 15 glazen.
• Drink alleen voor je plezier of ontspanning. Drink niet om stress of problemen weg te drinken.
• Drink alleen als je je geestelijk en lichamelijk goed voelt
• Combineer alcohol niet met drugs, slaap- en kalmeringsmiddelen of andere medicijnen
• Drink niet als je deelneemt aan het verkeer
• Drink niet tijdens zwangerschap of borstvoeding
• Houdt er rekening mee dat alcohol zeer lustopwekkend kan werken. Bescherm jezelf tijdens sex tegen soa en aids door een condoom te gebruiken