Cafeine

Geschiedenis

Volgens de overlevering is koffie "ontdekt" door een Egyptische herder genaamd Khaldi. Op een avond waren zijn geiten niet thuisgekomen en ging hij ze zoeken. Uiteindelijk vond hij ze, dansend rond een struik met rode bessen, wat later koffiebonen bleken te zijn. Nadat Khaldi enkele van die bessen had geproefd, begon hij ook te dansen en zich vrolijk te voelen. Later vertelde Khaldi over zijn ervaring met de bessen, waarna anderen ze ook uit gingen proberen en er een drankje van maakten: koffie!

In 1615 brachten Venetiaanse kooplui de eerste zakken koffie mee terug naar West-Europa. De heerlijke smaak en het verkwikkende effect zorgden voor het succes: al snel kon overal in Europa koffie worden gedronken. Werkgevers zagen ook al snel het positieve effect van koffie: het hielp om hun werknemers helder en hardwerkend te krijgen. Zo maakte koffie haar intrede in onze samenleving.

De koffieconsumptie is dan ook flink gestegen sinds de tijd van Khaldi en z'n geiten: Werden er wereldwijd in 1750 zo'n 600.000 zakken koffie verhandeld en opgedronken, in het jaar 2000 lag de consumptie op zo'n 103.000.000 zakken. Door deze grote vraag naar koffie is het na olie het belangrijkste handelsproduct geworden.

Niet alleen in de koffieboon zit cafeïne, ook in cacao, thee en kolanoot wordt de stof aangetroffen. Cacao komt bij de Azteken en Maya's in Zuid-Amerika vandaan en wordt sinds 1528 in Europa geconsumeerd. Thee werd al ver voor Christus (2700 BC) door de Chinezen gedronken, en is sinds 1600 ook in Europa een geliefde drank. De Kolanoot komt uit Afrika en vormt de basis van de frisdrank Cola.

Wijze van toediening

Meestal krijgt de consument cafeïne binnen via het drinken van cafeïnehoudende dranken als koffie, thee, energiedrank of cola. Steeds vaker duikt cafeïne op als vervanger van het in 2003 verboden middel Efedra. Zo bevatten momenteel veel energiecapsules en herbals cafeïne in uiteenlopende doseringen en onder verschillende namen: kolanoot, guarana, cafeine, cafeïne, coffeïne.

Dosis

De dosering van cafeïne in de verschillende producten loopt sterk uiteen. Op de meeste (legaal verkochte) producten staat hoeveel cafeïne er in is verwerkt. Hieronder volgt eerst een overzicht van de samenhang tussen dosis en het bijbehorende effect. Vervolgens wordt van verschillende producten aangegeven hoeveel cafeïne deze ongeveer bevatten. Het zijn slechts gemiddelden, in praktijk zijn afwijkingen niet ondenkbaar. De voorspelde effecten gelden voor mensen die weinig cafeïne binnenkrijgen, dwz niet of nauwelijks koffie drinken. Zoals voor de meeste middelen geldt ook hier: hoe vaker en meer je gebruikt, hoe hoger je tolerantie en hoe meer je binnen moet krijgen om het effect te voelen, met alle nadelige gevolgen van dien.

Effecten van oraal (drinken, eten) ingenomen cafeïne

(LD50-waarden worden normaal gesproken uitgedrukt in mg/kg lichaamsgewicht, bij de bovengenoemde waarde is uitgegaan van een lichaamsgewicht van 70 kg.)

Hoeveel cafeïne bevatten de volgende producten ongeveer?

Effecten

Positieve effecten

• energiek
• honger en moeheid verdwijnen
• denken lijkt sneller en helder te gaan
• verhoogde reactietijd

Lichamelijke effecten

• verhoogde hartslag
• versnelde ademhaling
• versnelde en verslechterde spijsvertering
• verhoogde productie van maagzuur en urine. Met name de verhoogde urineproductie kan tot uitdroging leiden.
• laxerend

Nadelige effecten

• niet kunnen slapen
• rusteloosheid
• hogere dosis: onrustig gevoel, stress

Werking

Cafeïne wordt via de maag opgenomen in het bloed. Dit duurt even, vandaar dat de piekeffecten van cafeïne na 15-45 minuten optreden. Via het bloed bereikt cafeïne de hersenen. Hoe meer cafeïne er in het bloed wordt opgenomen des te sterker het effect.

Kater

Over het krijgen van een kater na het gebruik van cafeïne is ons tot op heden niks bekend. Zie ook stukje over ontwenningsverschijnselen na stoppen langdurig gebruik.

Afbraak

Cafeïne wordt afgebroken in de lever en wordt uitgescheiden via de urine, maar kan ook in het speeksel, sperma of moedermelk terecht komen.

Het effect duurt zolang als de cafeïne in het lichaam aanwezig is. De tijd die nodig is om de helft van de cafeïne in het lichaam af te breken (halfwaardetijd) is ongeveer 3-4 uur, maar wisselt sterk van persoon tot persoon. Na ongeveer een dag is bijna alle cafeïne dus weer uit het lichaam.

Verslaving en ontwenningsverschijnselen

In principe is cafeïne verslavend als je de richtlijnen van wat verslaving is streng nageleefd. Iemand die dagelijks grote hoeveelheden koffie drinkt kan ontwenningsverschijnselen ondervinden bij het stoppen. De meest voorkomende zijn vermoeidheid, problemen met de concentratie en hoofdpijn. Deze effecten kunnen ongeveer één tot twee weken aanhouden. Ook treed bij regelmatig gebruik tolerantie op: de regelmatige gebruiker heeft meer cafeïne nodig om zich fit en energiek te voelen dan iemand die nooit cafeïne binnenkrijgt. Doorgaans wordt cafeïne echter niet beschouwd als verslavend omdat de risico’s, de slechte persoonlijke verzorging en de sociale verschraling die met drugs en alcoholverslaving geassocieerd worden, voor cafeïne niet opgaan.

De wet

Cafeïne is in Nederland volledig legaal en wordt beschouwd als een product bedoeld voor de consumptie. De Keuringsdienst van Waren controleert de kwaliteit van dit product. Er is geen leeftijdsgrens verbonden aan de consumptie van cafeïne in welke vorm dan ook.

Het verkeer

Voor zover bekend heeft het gebruik van cafeïne geen nadelige effecten op het rijgedrag en is het daarom niet verboden om cafeïne te gebruiken tijdens het rijden.

Unity tips:

• Niet combineren met andere uppers (cocaïne, speed, XTC, Efedra)
• Geen grote hoeveelheden (+200mg) in een keer innemen ( bijvoorbeeld in capsulevorm)
• Niet gebruiken tijdens zwangerschap