Benzodiazepinen

Benzodiazepinen zijn slaap- en kalmeringsmiddelen; medicijnen met een rustgevende en ontspannende werking (ook wel tranquilizers, benzo’s, pammetjes, slaappillen, kalmeringsmiddelen of Motherslittle helper genoemd). Er bestaan veel verschillende soorten benzodiazepinen, ze hebben bijna allemaal een naam die eindigt op – pam, zoals Diazepam (Valium), Oxazepam (Seresta) en Temazepam (Normison). Rohypnol is een benzodiazepine die bijna niet meer voorgeschreven wordt maar die een tijd geleden populair was in de harddrugs scene, waar men de 'rooie knol' niet als slaapmiddel maar als roesmiddel gebruikte. Dit middel stond daarnaast ook bekend staat als date rape drug, het werkt snel en je kunt je vaak weinig tot niets herinneren van wat er gebeurd is. Gebruikers nemen het middel en proberen dan wakker te blijven om in een soort droomtoestand te komen. Het middel werd in deze scene oraal gebruikt, maar verpulverde tabletten werden soms ook wel eens gerookt, zoals ook wel bij diazepam gebeurt, of opgelost en gespoten.

↑ Terug naar menu↑ Terug naar boven

Geschiedenis van benzodiazepinen en de wet§

Geschiedenis

Benzodiazepinen hebben een aantal voorlopers gehad. Vroeger werden alcohol, opium en kruiden als slaapmutsje gebruikt. Aan het begin van de twintigste eeuw werd in laboratoria een nieuw middel gemaakt: barbital, een zogenoemd bariburaat.

In de loop der jaren bleken barbituraten zeer gevaarlijk te zijn (zeer verslavend en groot risico op dodelijke overdosis). Benzodiazepinen bleken minder gevaarlijk en hebben de barbituraten bijna volledig vervangen.

Benzodiazepinen worden sinds 1960 gebruikt bij patiënten met angst- en slaapklachten. De eerste benzodiazepine, chloordiazepoxide (Librium), is ontdekt door de Oostenrijker Leo Sternbach. Vlak daarna in 1963 is diazepam (Valium) ontwikkeld, een middel dat vandaag de dag nog veel wordt gebruikt in de geneeskunde.

Maar ook de benzodiazepinen bleken verslavingsproblemen te geven. Vooral de snelwerkende benzodiazepinen worden ook in de illegale drugswereld gebruikt vanwege het roeseffect dat ze kunnen veroorzaken.

Benzo’s uit de basisverzekering

Het Ministerie van VWS wil het chronisch gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen terugdringen. Per 1 januari 2009 is de vergoeding van slaap- en kalmeringsmiddelen vervallen. Alleen voor een kleine groep patiënten blijft de vergoeding vanuit de basisverzekering bestaan.

De wet

Benzodiazepinen vallen onder de Geneesmiddelenwet en staan op lijst II van de Opiumwet. Dit geneesmiddel mag alleen door een arts worden voorgeschreven en door een apotheker worden verstrekt. Daarnaast is (niet voorgeschreven) bezit van- en handel in benzodiazepinen strafbaar.

↑ Terug naar menu↑ Terug naar boven

Dosering van benzodiazepinen§

Afhankelijk van je klachten en situatie (zoals leeftijd, etnische afkomst en medicijngebruik) schrijven artsen een bepaalde dosering voor.

Er zijn over het algemeen twee soorten benzodiazepinen. De kortwerkende, zoals oxazepam (Seresta) en temazepam (Normison) die werken gemiddeld 6-8 uur. En de langwerkende, zoals diazepam (Valium), die werken gemiddeld 12 uur.

In de medische wereld worden kortwerkende middelen aangeraden om te slapen. Wanneer je een langwerkend middel neemt, zoals diazepam (Valium), zal het de volgende dag nog werken, en daar kun je suf van zijn of er een katerig gevoel van hebben. Het is door de versuffende werking ook bijvoorbeeld gevaarlijk om de volgende dag auto te rijden (zie Verkeer).

UNITY-tip: LET OP: gebruik een benzodiazepine om in slaap te vallen echt alleen als het niet anders kan, probeer eerst alle andere manieren om in slaap te komen of van je angst af te komen.

Als je dan toch besluit om een benzodiazepine te nemen, denk dan aan de volgende dosering:

Slapen

  • Temazepam (Normison) 10 – 20mg werkingsduur ca 8 uur (halfwaardetijd 3-19 uur)
  • Lorazepam (Temesta) 1 – 2,5mg werkingsduur ca/ 8 uur (halfwaardetijd 10-20 uur)

Langer werkende slaapmiddelen zijn:

  • Diazepam (Valium) 5 – 20mg werkingsduur: 12 uur (halfwaardetijd 20-50uur)

Bij angst

  • Oxazepam (Seresta), 10mg hier val je in principe niet zo snel van in slaap, maar werkt wel tegen de angst.

Halfwaardetijd = de tijd waarbinnen ons lichaam de helft van het actieve bestanddeel afbreekt

LET OP: iedere benzodiazepine heeft een andere dosering in milligrammen, 1 mg Lorazepam staat bijvoorbeeld gelijk aan de werking van 10 mg Diazepam. Dit wordt ook wel dosisequivalent genoemd. De dosering van ieder soort benzodiazepine is altijd anders. Vraag daarom aan je huisarts of apotheek de juiste dosering van jouw benzodiazepine. Benzodiazepinen worden ook op de zwarte markt aangeboden, via internet of via (valse) voorschriften verkregen. In dat geval weet je vaak helemaal niet precies wat er in de tabletten zit die je koopt en dat maakt de juiste dosis bepalen nog lastiger. Dat is één van de redenen waarom zelf experimenteren, zonder advies van een arts, riskant is.
Lees op de website van de Rijksoverheid meer informatie.

↑ Terug naar menu↑ Terug naar boven

Effecten van benzodiazepinen§

Effecten zijn altijd afhankelijk van je geestelijke en lichamelijke gesteldheid (set) en de situatie/omgeving (setting) waarin je gebruikt. Ook kunnen persoonlijke factoren een rol spelen. Ieder lichaam, ieder mens en iedere situatie is per slot van rekening anders.

Benzodiazepinen zijn medicijnen die ervoor zorgen dat het stofje GABA wordt afgescheiden en hebben daardoor een verdovende/dempende werking op de hersenactiviteit en het centrale zenuwstelsel. Daardoor zorgen ze ervoor dat als je gespannen of angstig bent, je je beter gaat voelen en je gemakkelijker in slaap valt of doorslaapt.

Artsen kunnen benzodiazepinen voorschrijven om de volgende redenen:

  • slapeloosheid, bijvoorbeeld door zorgen, verdriet, jetlag of onregelmatig werk
  • stress, bijvoorbeeld voor een examen of sollicitatie
  • angst, spanning, paniek en depressieve gevoelens. Dit kan bijvoorbeeld optreden door problemen met de gezondheid, overlijden van een naaste of problemen met werk, kinderen of relatie.

Soms worden benzodiazepinen ook voorgeschreven bij epilepsie, psychose, manie of bij de behandeling van (alcohol)verslaving.

De meeste mensen gebruiken een benzo op advies van een arts. Maar benzodiazepinen worden ook gebruikt door recreatieve druggebruikers om de scherpe randjes van bijvoorbeeld amfetamine eraf te halen, in slaap te kunnen vallen na het gebruik van stimulerende middelen of om de angstige gevoelens van een bad trip te onderdrukken.

Elk medicijn kan een aantal bijwerkingen hebben. Omdat die vaak afhangen van de gevoeligheid en gezondheid van de gebruiker, kunnen die bijwerkingen sterk individueel verschillen. Aandachtig de bijsluiter lezen is belangrijk. Als je die niet hebt is hij vaak op internet wel te vinden.

Hieronder een overzicht van effecten en mogelijke bijwerkingen:

Psychische effecten

  • Ontspanning
  • Vermindering van spanning, zorgen, verdriet, paniek, stress en depressieve gevoelens
  • Suffigheid, slaperigheid
  • Leeg gevoel / Somberheid
  • Minder goed kunnen concentreren
  • Verminderde intellectuele prestaties
  • Aandachtsstoornissen
  • Afvlakking van emoties/gevoel, lusteloosheid
  • Prikkelbaar
  • Roekeloos gedrag. Agressie, woede uitbarstingen
  • Seksueel ontremd gedrag
  • Minder zin in seks
  • Mogelijk toename eetlust en gewichtstoename
  • Katerig gevoel bij wakker worden
  • Minder heldere waarneming ook van bijvoorbeeld muziek
  • Geheugenverlies:
  • Op korte termijn, niet meer herinneren van gebeurtenissen kort na inname
  • Tijdens het slapen: vermindering REM-slaap: hierdoor worden je emoties minder goed verwerkt. Daarnaast worden dingen die je overdag hebt meegemaakt niet opgeslagen in je lange-termijngeheugen. Je vergeet dus wat je overdag hebt geleerd.

Lichamelijke effecten

  • Vertraagde ademhaling en hartslag
  • Spierverslapping
  • Trillerigheid
  • Toename gevoeligheid voor licht, geluid en aanraking
  • Verlaagde lichaamstemperatuur
  • Hoofdpijn
  • Dubbelzien of wazig zien
↑ Terug naar menu↑ Terug naar boven

Risico’s van benzodiazepinen§

Risico’s op korte termijn

Zie ook de bijwerkingen bij effecten.

Verkeer

Met name de eerste week van het gebruik bestaat een toegenomen risico op (verkeers)ongelukken door onder andere spierzwakte, coördinatiestoornissen en een verminderd reactievermogen. We raden deelnemen aan het verkeer tijdens het gebruik van benzo’s daarom ook sterk af. Benzodiazepinen hebben een gele sticker, ‘kan rijvaardigheid en reactiesnelheid beïnvloeden’. Als je dus benzodiazepinen hebt gebruikt (en die kunnen wel 12 uur werken, let daarom goed op de werkingsduur) en je veroorzaakt een ongeluk, dan ben je niet verzekerd voor dat ongeluk.

Vallen / botbreuken

Door de spierverslapping wordt de kans op vallen en struikelen verhoogd wat weer tot botbreuken kan leiden. Met name in combinatie met medicijnen en/of alcohol en bij ouderen is dit risico groter.

Rebound verschijnselen

Het kan zijn dan je na het gebruik juist last krijgt van slapeloosheid (één a twee nachten), hierdoor is er een verhoogde kans op opnieuw gebruiken en daarmee kans op verslaving.

Overdosis

De farmaceutische industrie hebben benzodiazepinen zo ontwikkeld dat ze minder op de hersenstam aangrijpen dan bijvoorbeeld alcohol. In de hersenstam wordt de ademhaling geregeld. Hierdoor geven benzodiazepinen minder gauw een verlaging van het ademhalingsritme. Maar, benzodiazepinen hebben wel effect op de ademhaling dus een ademhalingsstilstand kan altijd optreden bij hoge doseringen. Een overdosis benzodiazepinen in combinatie met alcohol kan een fatale afloop hebben.

Paradoxale reactie

Zeer zelden treedt een paradoxale reactie op, dat wil zeggen een tegenovergestelde reactie met woede-uitbarstingen, prikkelbaarheid, rusteloosheid, angst, paniek en depressie. Hoe dit precies komt is onduidelijk. De gedachte is dat mensen een genetische aanleg hebben om paradoxaal te reageren op benzodiazepinen. 1% van de personen die benzodiazepinen heeft gebruikt, krijgt een paradoxale reactie. Dit komt vooral voor bij ouderen en kinderen.

Gebruik tijdens zwangerschap

Het gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen kan schadelijk zijn voor de ongeboren baby. Van sommige benzodiazepinen is bekend dat ze een verhoogde kans geven op aangeboren afwijkingen. Gebruik tijdens het laatste trimester van de zwangerschap veroorzaakt onthoudingsverschijnselen bij de pasgeboren baby. Bij borstvoeding komt een belangrijk deel van de werkzame stof in de moedermelk terecht.

Risico’s op lange termijn

  • Met gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen bestrijd je een symptoom. De oorzaak van de slaapproblemen of angstklachten los je er niet mee op. Dit kan voor een korte periode zinvol zijn maar op den duur zul je ook iets aan de oorzaak moeten doen. Probleem is dat je door langdurig gebruik de problemen steeds slechter het hoofd kunt bieden. Je bent steeds minder in staat om stress op te vangen.
  • Wanneer je na het gebruik van stimulerende middelen niet kunt slapen is de aanleiding en oplossing duidelijk; niet gebruiken (vlak voordat je wilt slapen). Zorg dat je het tijdstip en de dosering goed kiest zodat je kunt slapen wanneer je dat wilt.
  • Veranderingen in persoonlijkheid
  • Afvlakken van je gevoelsleven: liefde, blijdschap, kunnen lachen en genieten verdooft mee. Het leven wordt vlak en kleurloos. Je wordt steeds onverschilliger en hebt nergens interesse meer in.
  • Na langdurig gebruik van benzo’s kan het geheugen verslechteren. Wanneer mensen stoppen met het gebruik van benzodiazepinen treedt er mogelijk een verbetering op van het geheugen. Het is niet duidelijk of het geheugen geheel terugkomt op het oude niveau.
↑ Terug naar menu↑ Terug naar boven

Verslaving aan benzodiazepinen§

Als je benzodiazepinen te vaak gebruikt heb je kans om er geestelijk en lichamelijk aan verslaafd te raken. Dit begint vaak met het idee dat je niet kunt slapen zonder benzodiazepinen (bijvoorbeeld nadat je drugs hebt gebruikt). Je verliest het vertrouwen in je eigen vermogen om in slaap te vallen en raakt er dan geestelijk van afhankelijk. Op termijn kun je er ook lichamelijk van afhankelijk raken, als je dagelijks benzodiazepinen gebruikt. Na enkele weken/maanden treedt er tolerantie op voor benzodiazepinen en heb je steeds meer nodig om hetzelfde effect te bereiken. Het is vaak moeilijk om van een benzodiazepineverslaving af te komen, omdat slaapproblemen en angstklachten vaak terugkomen wanneer mensen stoppen met benzodiazepinen.

Ontwenningsverschijnselen

Je kunt dus lichamelijk afhankelijk raken van benzodiazepinen. Wanneer je dan gaat minderen of probeert te stoppen krijg je last van ontwenningsverschijnselen: hoofdpijn, zweten, spraak- en zichtstoornissen, duizeligheid, trillerigheid, misselijkheid of benauwdheid, angstgevoelens, prikkelbaarheid of depressieve gevoelens. Laat dit nu net de klachten zijn waarom men vaak met gebruik is begonnen, het is logisch dat mensen geneigd zijn opnieuw te gaan gebruiken, dat heet dan een vicieuze cirkel.

Stop nooit in één keer met dagelijks benzodiazepinegebruik, dit kan namelijk gevaarlijke lichamelijke afkickverschijnselen geven. Het is belangrijk om dit in overleg met een professional te doen, deze kan je helpen met een afbouwschema en daarnaast kun je samen kijken wat de oorzaak is van je angst- of slaapproblemen.

Als jij je afvraagt of je gebruik van benzodiazepinen een probleem aan het worden is, dan kun je op de website van Jellinek een “test je eigen gebruik”-test doen.

↑ Terug naar menu↑ Terug naar boven

Combigebruik benzodiazepinen en andere middelen§

Het combineren van verschillende drugs of drugs en medicijnen is extra riskant en onvoorspelbaar. Als je gaat combineren heb je meer kans op problemen met je gezondheid. Hier beschrijven we de effecten en risico’s van een aantal combinaties die veel voorkomen of die zeer riskant zijn. Check ook Combigebruik.

Benzo’s en verdovende middelen (bijvoorbeeld Alcohol, ketamine, GHB)

Gebruik benzodiazepinen nooit in combinatie met alcohol, ketamine, GHB of andere downers. Je kunt door de combinatie in een coma raken, ademhalingsstilstand krijgen of stikken in je eigen braaksel. Ook kan deze combinatie voor onvoorspelbaar en roekeloos gedrag zorgen met alle risico’s van dien.

Benzo’s en andere geneesmiddelen

Combineer benzodiazepinen niet met geneesmiddelen die het bewustzijn verlagen: zoals anti-psychotica, andere benzodiazepinen of slaapmiddelen of antihistaminica. De combinatie van deze middelen kan namelijk zorgen voor een extra verlaging van je bewustzijn.

↑ Terug naar menu↑ Terug naar boven

Unity tips benzodiazepinen§

Om gezondheidsrisico’s zoveel mogelijk te beperken is het aangeraden om benzodiazepinen alleen te gebruiken als een arts ze je voorschrijft, ze via legitieme kanalen in te kopen en de voorgeschreven dosissen te respecteren.

Benzodiazepinen bij slapen

  • Neem geen uppers enkele uren voordat je gaat slapen, bouw je feestje geleidelijk af (doe rustig aan, drink thee (zonder theïne))
  • Probeer eerst zelf te gaan slapen, misschien ben je wel moe en val je toch zonder slaapmiddel in slaap
  • Heb je van alles geprobeerd? Lukt het echt niet om te slapen? En wil je erg graag slapen? Dan kan een slaapmiddel/benzodiazepine een optie zijn
  • Besef je, dat als je een benzo neemt, je vooral lichamelijk uitrust, en geestelijk minder. Een benzo remt je emotionele verwerking en geheugenopslag.
  • Zorg voor de goede dosering
  • Neem je een benzo? Ga dan ook in bed liggen, anders val je niet in slaap
  • Gebruik benzo’s niet te vaak, en alleen als er echt geen andere optie is. Anders heb je kans om er verslaafd aan te raken
  • Kies voor een kortwerkend middel zoals temazepam(Normison), dit werkt over het algemeen beter voor slaap en als je een langwerkend middel neemt zoals diazepam (Valium) ben je de dag erna nog suf en kun je bijvoorbeeld geen auto rijden
  • Combineer benzodiazepinen nóóit met alcohol, ketamine of GHB om te kunnen slapen. Dit is gevaarlijk, omdat je in coma kunt raken en kunt stikken in je braaksel
  • Gebruik benzo’s bij ernstige slaapklachten nooit langer dan 2 weken achter elkaar.

Benzodiazepinen bij trippen

  1. Aanhoudende bad trip? Probeer er eerst zelf uit te komen, door bijvoorbeeld met mensen in je omgeving te praten, of door van omgeving te veranderen.
  2. Lukt dit allemaal niet? en blijf je bang of angstig? Dan is het mogelijk om een benzodiazepine te nemen, omdat dit de angst remt. Bijvoorbeeld oxazepam (Seresta), en voor langdurige angstremming diazepam (Valium)
  3. Let wel op: je trip wordt minder, je wordt minder angstig, maar het tripmiddel werkt in principe wel door. Alleen heb je een minder angstige/heftige beleving van je trip.
  4. Heb je een bad trip gehad? Ga dan na waar dit aan heeft gelegen. Was het je omgeving, je vrienden of zijn er dingen in je leven die op dit moment niet lekker gaan, waardoor je trip negatief is verlopen. Van een bad trip kun je leren en dit leereffect ga je tegen door benzodiazepinen te gebruiken. Maak er dan ook geen gewoonte van om te makkelijk een benzodiazepine te gebruiken om je trip te controleren/jezelf uit te schakelen.

Gebruik geen benzodiazepinen bij: overgevoeligheid, myasthenie (spierzwakte), ernstige leverfunctiestoornis, ernstige ademhalingsproblemen en slaapapneusyndroom.

Voorzichtigheid is geboden bij ouderen, bij beschadiging van het centraal zenuwstelsel, bij intoxicatie met sedativa en bij (een historie van) alcohol- of drugsgebruik.

Wil je meer informatie, heb je een vraag of wil je praten over deze of een andere drug? Kijk voor contactgegevens bij jou in de buurt of mail naar info@unity.nl.

↑ Terug naar menu↑ Terug naar boven